
19 ص
هواشناسی کشاورزی و توسعه پایدار

19 ص

80 ص
به منظور بررسی اثر رقابت یولاف وحشی با ارقام گندم تحت تاثیر تنش شوری در سال زراعی 85- 84 آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی بیرجند با سه تکرار انجام گرفت. این آزمایش به صورت طرح کرت های خردشده که در آن شوری آب آبیاری در سه سطح )5/1، 5/5 ، 5/10 دسی زیمنس بر متر) به عنوان کرت های اصلی و تراکم یولاف (صفر و 160بوته در متر مربع) و ارقام گندم شامل (روشن- مهدوی و قدس) به صورت فاکتوریل به عنوان کرت های فرعی لحاظ شدند. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که صفاتی مانند تعداد خوشه در متر مربع، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه و عملکرد دانه تحت تاثیر شوری قرار گرفتند و افزایش شوری باعث کاهش این صفات گردید. اثر رقم بر صفاتی مانند ارتفاع بوته،تعداد خوشه در متر مربع، وزن هزار دانه،عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت معنی دار بود. رقم روشن از لحاظ این صفات برترین بود.اثر وجود یا عدم وجود یولاف بر شاخص SPAD معنی دار بود به طوری که بیشترین شاخص SPAD از تراکم 160 بوته در متر مربع یولاف حاصل شد.اثر متقابل شوری و رقم بر وزن هزار دانه عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت معنی دار بود.همچنین اثر متقابل شوری و تراکم یولاف بر عملکرد دانه و شاخص برداشت معنی دار بود.اثر متقابل رقم و تراکم یولاف بر وزن هزار دانه،عملکرد بیولوژیک،عملکرد دانه و شاخص برداشت معنی دار بود.عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت نیز تحت تاثیر اثر متقابل شوری در تراکم یولاف و رقم قرار گرفت.بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش با افزایش شوری عملکرد دانه، کاهش یافت ولی وجود یولاف به میزان160 بوته در متر مربع باعث کاهش معنی داری در عملکرد دانه نشد.همچنین از بین ارقام مورد مطالعه رقم روشن بیشترین دانه را دارا بود.
گندم یکی از عمده ترین محصولات کشاورزی است که قسمت عمده کالری و پروتئین مورد نیاز مردم جهان را تامین می کند. به طوری که حدود56 درصد انرژی و 50 درصد پروتئین مردم دنیا از طریق غلات تامین می شود. حدود 52 درصد از زمین های قابل کاشت دنیا زیر کشت غلات بوده که یک سوم ان به گندم اختصاص دارد. در ایران از 12 میلیون هکتار اراضی زراعی کشور حدود 2/6 میلیون هکتار زیر کشت گندم می باشد.
شوری خاک یکی از مهم ترین محدودیتهای تولید محصولات زراعی است (6 ، 48 ، 49 ،100، 119) که بالغ بر 95 میلیون هکتار از اراضی زراعی جهان را تحت تاثیر قرار داده است (36 ، 48). شوری خاک یکی از عمده ترین مشکلات کشاورزی در نواحی خشک و نیم خشک است (47 ، 113 ، 115). در این نواحی کمبود آب، وجود گرما و اقلیم بسیار خشک غالبا علت اصلی شوری می باشند که تولید گیاهان را محدود می کنند. به طوری که هر ساله ده هزار هکتار از زمین های کره زمین برای کشاورزی نامناسب می شوند (108). عوامل مختلفی در شور شدن خاک نقش دارند. برخی از این عوامل عبارتنند از: ورود آب شور به زمین ، رواناب جاده هایی که از نمک برای ذوب یخهای سطح آنها استفاده شده اند ، آب شور استخراجی نفت و گاز و بالا رفتن غلظت یونهای معدنی در خاک در اراضی آبی به علت استفاده غیر صحیح از آب آبیاری و یا کود (101). علاوه بر این شوری خاک تا حد زیادی تحت تاثیر رطوبت و بارندگی قرار دارد (36). زراعت آبی و انجام عملیات آبیاری در مناطق خشک و نیمه خشک کره زمین ممکن است منجر به شور شدن خاک و کاهش تولیدشود زیرا طی عمل آبیاری و نمکهای محلول در آب وارد زمین شده و سپس به دنبال تبخیر آب از سطح این اراضی و نمکها در خاک تجمع پیدا کرده و گیاهان را تحت تاثیر قرار می دهند (69).
مناطقی که تحت شوری آب و خاک قرار دارند بطور کامل و دقیق شناخته نشده اند. ولی آنچه مسلم است این مناطق از وسعت زیادی برخوردار می باشند. 25 درصد کل سطح زمین را اراضی شور تشکیل می دهند. در ایران از 165 میلیون هکتار اراضی قابل کشت و 24 میلیون هکتار آن را خاکهای شور و شور باتلاقی تشکیل می دهند (2، 8 ، 16)همچنین به علت بهره برداری گسترده از منابع آب و خاک مساله شوری به تدریج جدی تر می شود.
زیرا تحت برخی شرایط حتی آب با بهترین کیفیت ممکن است باعث تجمع نمک در خاک در حدی شود که باعث محدودیت تولید گردد (74 ،110). هر ساله میلیونها تن نمک از طریق آب آبیاری به خاکهای تحت آبیاری اضافه می شود (14 ، 19 ،106). لذا به موازات انتخاب روشهای اصلاحی برای احیا خاکهای شور مانند زهکشی و شستشوی خاکهای شور و روشهای زراعی نظیر انتخاب زمان مناسب کاشت و استفاده از مالچ و بذرکاری داخل فارو و آبیاری سنگین بعد از بذرکاری و معرفی گونه ها و ارقام متحمل به شوری و اصلاح گیاهان برای تحمل به شوری می تواند یک روش اقتصادی و مفید در جهت غلبه بر مشکل شوری باشد (4،16 ،111).
از آنجایی که اکثر آزمایشات انجام شده در مورد تنش شوری در محیطهای کنترل شده و با استفاده از آبهای شور مصنوعی که با یک یا ترکیبی از چند نمک ساخته شده اند و آن هم بر روی سلول یا بافت و در یک مرحله از رشد گیاه انجام گرفته است که نتایج حاصل از این آزمایشات قابل تعمیم به شرایط مزرعه نبوده لذا انجام تحقیقات برای تعیین مکانیزم های مقاومت به شوری و در شرایط طبیعی لازم است.
علاوه بر شوری وجود علفهای هرز در مزارع و رقابت آنها با گیاه زراعی یکی دیگر از عوامل کاهش عملکرد گندم است. این گیاهان مانع دسترسی مطلوب گیاه زراعی به عوامل رشد می شود (33).
همچنین وجود علفهای هرز در مزارع گندم باعث افزایش هزینه های تولید ناشی از کنترل شیمیایی و زراعی و کاهش کیفیت محصول و افزایش هزینه بوجاری بذر می شود (12،14،24).
در میان علفهای هرز گندم. یولاف وحشی یکی از مهمترین و قدیمی ترین علفهای هرز است که قدرت رقابت زیادی با گندم دارد و از این طریق باعث کاهش عملکرد آن می شود ( 65 ، 66).
به عنوان مثال هوم (80) گزارش کرد که به ازای هر بوته یولاف وحشی در متر مربع عملکرد غلات پاییزه و بهاره به ترتیب 4 و8 کیلوگرم در هکتار کم خواهد شد (81).
گونه های یولاف وحشی به عنوان علف هرز 20محصول زراعی در55 کشور جهان مطرح هستند (91).
در آمریکا آلودگی یولاف وحشی در غلات دانه ریز سالیانه باعث یک میلیارد دلار خسارت ناشی از کاهش عملکرد و هزینه های کنترل آن می شود (127).
خصوصیاتی چون تولید مثل سریع و زیاد (11،112). سهولت سازگاری به دامنه وسیعی از شرایط محیطی (111،112،118). خواب بذر(111) و قدرت رقابت زیاد (118) باعث شده اند که این علف هرز یکساله از مشکل سازترین علفهای هرز باریک برگ در غلات دانه ریز باشند.
در حال حاضر یکی از محصولات اصلی در فلات مرکزی ایران گندم می باشد که آب مورد نیاز برای آبیاری اراضی تحت کشت آن در این مناطق عمدتا از چاههای عمیق تامین می شود.
طی سالهای اخیر عموما برداشت آب از این چاهها خیلی بیشتر از میزان تغذیه آبهای زیر زمینی بوده است.
این امر علاوه بر تخلیه سریع سفره های زیر زمینی , شور شدن تدریجی آب را نیز بدنبال داشته بطوریکه در بسیاری از مناطق روند شور شدن آب رو به افزایش است. از طرف دیگر گزارش هایی وجود دارد که یولاف وحشی در اراضی تحت کشت گندم که با آب شور یا نسبتا شور آبیاری می شوند نیز وجود دارد ولی میزان رقابت آن مشخص نیست. با توجه به اینکه قدرت سازگاری این گیاه به شرایط متغییر محیطی بسیار بالاست و می توان گفت احتمالا در آینده علیرغم شور شدن بیشتر آب در بخش کشاورزی حضور این علف هرز در مزارع افزایش پیدا کند. بنابراین با توجه به اینکه تحقیقات در خصوص رقابت یولاف وحشی و گندم تحت شرایط شوری در منطقه اندک است. این آزمایش با هدف بررسی اثر رقابت یولاف وحشی و ارقام گندم تحت تنش شوری در منطقه بیرجند طراحی و اجرا گردید.
فهرست
موضوع صفحه
چکیده
فصل اول 8
1- مقدمه 9
فصل دوم 12
2- بررسی منابع 13
1-2 اثرات عمومی شوری 13
2-2 اثر شوری بر گندم 14
3-2 اثر شوری بر ارتفاع 15
4-2 اثر شوری بر ماده ی خشک اندامهای هوایی 15
5-2 اثر شوری بر شاخص spad 16
6-2 اثر شوری بر عملکرد و اجزا عملکرد 16
1-6-2 تعداد پنجه 16
2-6-2 تعداد دانه در سنبله 16
3-6-2 وزن هزار دانه 17
4-6-2 عملکرد بیولوژیک 17
5-6-2 شاخص برداشت 17
7-2 اثر علفهای هرز بر عملکرد گندم 17
فصل سوم 21
3- مواد روشها 22
1-3 موقعیت و زمان اجرای طرح 22
2-3 خصوصیات خاک محل اجرای آزمایش 22
3-3 مشخصات طرح آزمایشی 22
4-3 کاشت یولاف وحشی 22
5-3 کاشت گندم 23
6-3 آبیاری 23
7-3 صفات مورد اندازه گیری 23
8-3 اندازه گیری شاخص spad 24
9-3 اندازه گیری 24
10-3 محاسبات آماری 24
فصل چهارم 25
4- نتایج و بحث 25
1-4 ارتفاع 26
2-4 شاخص spad 30
3-4 تعداد خوشه در متر مربع 34
4-4 تعداد دانه در خوشه گندم 37
5-4 وزن هزار دانه 42
6-4 عملکرد بیولوژیک 47
7-4 عملکرد دانه 52
8-4 شاخص برداشت 58
نتیجه گیری و پیشنهادات 64
فهرست منابع 69
فهرست اشکال
شکل 1: میانگین ارتفاع بوته در ارقام گندم 26
شکل 2: اثر متقابل شوری در رقم بر ارتفاع گندم 27
شکل 3: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر ارتفاع گندم 27
شکل 4: اثر متقابل شوری در واریته بر ارتفاع بوته گندم در شرایط عدم وجود یولاف 28
شکل 5: اثر متقابل شوری در مواریته بر ارتفاع گندم در شرایط وجود یولاف 29
شکل 6: میانگین شاخص spad درارقام گندم 30
شکل 7: اثر متقابل شوری در رقم بر شاخص spad 31
شکل 8: مقایسه میانگین اثر تراکم یولاف بر شاخص spad 31
شکل 9: اثر متقابل رقم در تراکم یولاف بر شاخص spad 32
شکل 10: اثر متقابل شوری واریته بر شاخص spad در شرایط عدم وجود یولاف 33
شکل 11: اثر متقابل شوری واریته بر شاخص spad در شرایط وجود یولاف 33
شکل 12: میانگین تعداد خوشه گندم در شوریهای مختلف آب ، آبیاری 34
شکل 13: میانگین تعداد خوشه در ارقام گندم 35
شکل 14: اثر متقابل شوری در رقم بر تعداد خوشه گندم 35
شکل 15: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر تعداد خوشه گندم 36
شکل 16: اثر متقابل رقم در تراکم یولاف بر تعداد خوشه گندم 37
شکل 19: میانگین تعداد دانه در خوشه گندم در شوریهای مختلف آب ،آبیاری 38
شکل 20: اثر متقابل شوری در رقم بر تعداد دانه در خوشه گندم 39
شکل 21: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر تعداد دانه در خوشه گندم 39
شکل 22: اثر متقابل شوری در واریته بر تعداد دانه در خوشه در شرایط عدم وجود یولاف 40
شکل 23: اثر متقابل شوری در واریته بر تعداد دانه در خوشه در شرایط وجود یولاف 41
شکل 24: میانگین وزن هزار دانه گندم در شوریهای مختلف آب ، آبیاری 42
شکل 25: میانگین وزن هزار دانه در ارقام گندم 43
شکل 26: اثر متقابل شوری در رقم بر وزن هزار دانه گندم 44
شکل 27: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر وزن هزاردانه گندم 45
شکل 28: اثر متقابل رقم در تراکم یولاف بر وزن هزار دانه گندم 45
شکل 29: اثر متقابل شوری در واریته بر وزن هزار دانه شرایط عدم وجود یولاف 46
شکل 30: اثر متقابل شوری در واریته بر وزن هزار دانه در شرایط وجود یولاف 47
شکل 31: میانگین عملکرد بیولوژیک در ارقام گندم 48
شکل 32: اثر متقابل شوری در رقم بر عملکرد بیولوژیک گندم 48
شکل 33: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر عملکرد بیولوژیک گندم 49
شکل 34: اثر متقابل رقم در تراکم یولاف بر عملکرد بیولوژیک گندم 50
شکل 35: اثر متقابل شوری در واریته بر عملکرد بیولوژیک در شرایط عدم وجود یولاف 51
شکل 36: اثر متقابل شوری در واریته بر عملکرد بیولوژیک در شرایط وجود یولاف 52
شکل 37: میانگین عملکرد دانه گندم در شوری های مختلف آب ،آبیاری 53
شکل 38: میانگین عملکرد دانه در ارقام گندم 54
شکل 39: اثر متقابل شوری در رقم بر عملکرد دانه گندم 55
شکل 40: اثر متقابل شوری در تراکم یولاف بر عملکرد دانه گندم 56
شکل 41: اثر متقابل رقم در تراکم یولاف بر عملکرد دانه گندم 56

20 ص
توسعه کشاورزی فرآیندی است که عوامل تغییر پذیری مانند شرایط محیطی و عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و .... بر آن تأثیر میگذارند . بخشی از این تغییرپذیری حاصل بکارگیری تکنولوژی در زمینه تولید محصولات کشاورزی است که از آن جمله میتوان به مکانیزاسیون(تکنولوژی ماشینی) اشاره نمود . به طور کلی مکانیزاسیون مجموعهای از علوم و فنون کاربردی است که مطالعه، شناخت و بکارگیری انواع مختلف ماشین و نیروی محرکه را در مراحل مختلف تولید و فرآوری محصولات کشاورزی شامل میشود و این مجموعه علوم و فنون کاربردی با توجه به ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی بکارگرفته میشود . بواسطه مصرف سرانه بالا ، هرساله حدود 620 هزار هکتار از اراضی زراعی کشور و نیمی از اراضی استان مازندران به کشت این محصول اختصاص مییابد . همچنین کار در شالیزارهای مرطوب و کوچک سبب میشود که این مزارع دارای مکانیزاسیون پیچیده ای باشند . مجموعه این عوامل همراه با صعوبت کاری بالای زراعت برنج نشان میدهد که بررسی نقش مکانیزاسیون در توسعه کشت برنج از اهمیت خاصی برخوردار است .
شناخت اجمالی منطقه مورد مطالعه :
- شهرستان ساری با مساحت 3/3685 کیلومتر مربع در حد فاصل َ59/ْ53 - َ56/ ْ52 طول شرقی و َ58/ ْ35 - َ50/ ْ36 عرض شمالی واقع شده و دارای 5 بخش، 3 شهر و 15 دهستان و 470 روستا است که52 درصد جمعیت آن در نقاط روستایی ساکن هستند .
- روستاهای مورد مطالعه عبارتند از روستاهای مکانیزه شامل کارکنده ، ماهفروز محله ، سمسکنده علیا , پلنگ آزاد و تازه آباد سپاه و روستاهای سنتی شامل اسرم , میارکلا , امره , محمدآباد و اسپورز که در دهستانهای رودپی، میاندورود کوچک، مذکوره , کلیجان رستاق علیا , میاندورود بزرگ , کوهدشت و فریم واقع شده اند.
- موقعیت جغرافیایی کلیه روستاها به جز محمد آباد در منطقه جلگه ای است. راه ارتباطی همه آبادیها به کانونهای شهری , آسفالته بوده و میانگین فاصله روستاهای مکانیزه تا نزدیکترین شهر و همچنین شهر ساری, کمتر از روستاهای سنتی میباشد.
- در مجموع روستاهای مکانیزه 995 و در روستاهای سنتی 3000 واحد بهرهبرداری زراعی وجود دارد. مساحت کل اراضی زراعی روستاهای مکانیزه 1275 هکتار و روستاهای سنتی 3080 هکتار یعنی حدود 5/2 برابر آبادیهای مکانیزه میباشد. در این میان سطح زیر کشت برنج در روستاهای مکانیزه 993 هکتار و در روستاهای سنتی 1702 هکتار است که به ترتیب 78% و 55% اراضی زراعی روستاها را شامل میشود.
- نوع مالکیت اراضی به دو شکل ملکی و اجارهای میباشد و متوسط مساحت اراضی ملکی و اجارهای در روستاهای مکانیزه بیشتر از روستاهای سنتی است . این در حالی است که مساحت اراضی زراعی روستاهای سنتی در مجموع 5/2 برابر روستاهای مکانیزه میباشد.
- ویژگیهای طبیعی مناسب برای زراعت برنج از جمله شرایط توپوگرافی و ناهمواری (اکثراً اراضی جلگه ای با شیب 5-1 درصد )،منابع آب ( آبهای سطحی و زیرزمینی با ظرفیت حدود 34600 مترمکعب به ازای هر هکتار )، نوع خاک ( بافت سنگین رسی ، دارای مواد آلی ، غیر شور و با PH بین 5/6-5/5 ) ،میزان بارندگی سالانه ( حدودmm 1000 ) و شرایط اقلیمی ( دمای 37-20 درجه سانتیگراد ، رطوبت 90-40 درصد و میزان نور حدود 8/215-7/157 ساعت آفتابی ) در این مناطق مشاهده میشود .
مواد و روشها :
در این مطالعه بر دو بخش مطالعات نظری و میدانی تأکید شده که در بخش مطالعات نظری از روشهای کتابخانهای و درمطالعات میدانی از روش پرسشنامه ( در سطح روستا و خانوار بهره بردار ) استفاده گردیده است. جامعه آماری مورد مطالعه را خانوارهای بهرهبردار برنج تشکیل میدهند که در 10 روستا از شهرستان ساری سکونت دارند. روش نمونهگیری در دو مرحله نمونه گیری خوشهای و تفکیک روستاهای شهرستان براساس تعریف تطبیق داده شده مؤسسه تحقیقات بین المللی برنج به دو گروه مکانیزه و سنتی انجام گردید که از هر گروه، 5 روستا انتخاب شدند .سپس برای انتخاب خانوارهای نمونه از روش نمونه گیری ساده تصادفی بهره گرفته شد و با استفاده از فرمول کوکران 70 نمونه ( 35 نمونه سنتی و 35 نمونه مکانیزه ) بررسی شد . به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای Spss و Excell استفاده گردید .
بحث و نتیجه گیری :
لازم بذکر است بدلیل اینکه هدف از بررسی حاضر ، اثر مکانیزاسیون کشاورزی بر میزان عملکرد و ضایعات محصول برنج بوده لذا از پرداختن به بحث کاهش هزینه تولید و صعوبت کاری که از اثرات بارز مکانیزاسیون کشاورزی میباشند و مقایسه آنها در دو سیستم کشت مکانیزه و سنتی صرفنظر گردیده است .
بررسی وضعیت زراعی خانوارهای نمونه نشان میدهد اولاً سطح مزارع مکانیزه کشت برنج (8/105 هکتار) حدود 2 برابر مزارع سنتی (5/57 هکتار ) است , ثانیاً ارقام برنج در بهرهبرداریهای مکانیزه از تنوع بیشتری برخوردار است و علاوه بر دارا بودن سطح بیشتری از رقم محلی طارم، ارقام پر محصول را نیز با تنوع و سطح بیشتر بکار گرفتهاند. بطوریکه سطح زیر کشت ارقام پرمحصول در مزارع مکانیزه و سنتی نمونه به ترتیب 8/55 و 6/17 هکتار میباشد .
با بررسی نتایج درمییابیم که به جز گروه کمتر از 1 هکتار، در بقیه گروهها شاهد افزایش سطح زیر کشت برنج مکانیزه نسبت به سنتی میباشیم که حاکی از وجود قطعات بزرگتر شالیکاری در روستاهای مکانیزه است .مقایسه عملکرد در هر یک از گروههای مذکور نشان میدهد که در گروه کمتر از 1 هکتار مکانیزه با وجود سطح کمتر نسبت به سایر گروهها، عملکرد بیشتری به چشم میخورد که بدلیل بکارگیری بیشتر ارقام پرمحصول نسبت به رقم محلی طارم میباشد و این روند نسبت به سطوح کمتر از 1 هکتار سنتی نیز وجود دارد . با افزایش تنوع ارقام پرمحصول بکارگرفته شده در گروه 3 ـ 1 هکتاری مکانیزه نسبت به سنتی مجدداً شاهد افزایش عملکرد این مزارع میباشیم و برعکس در گروه 5 ـ 3 هکتاری واحدهای مکانیزه بدلیل تخصیص سطح بیشتری به رقم محلی طارم، با وجود سطح زیر کشت بیشتر نسبت به مزارع سنتی، کاهش عملکرد مشاهده میشود. به طور کلی در مزارع سنتی همگام با افزایش سطح بهرهبرداری، افزایش عملکرد نیز وجود دارد که این روند در مزارع مکانیزه در سطوح بالای یک هکتار به چشم میخورد. بررسی ارقام نشان میدهد دو رقم طارم و ندا، در مزارع مکانیزه و سنتی دارای عملکرد تقریباً مساوی میباشند .در مجموع عملکرد برنج در مزارع مکانیزه بیشتر از مزارع سنتی میباشد و این افزایش عملکرد به علت استفاده از ارقام پرمحصول با تنوع و سطح بیشتر ایجاد شده است ولی کشت مکانیزه نیز بی تاثیر نبوده و استفاده از نشاءکارها سبب انجام کشت منظمی خواهد شد که در رشد یکنواخت محصول و متعاقب آن افزایش عملکرد تاثیر گذار است .

27 ص
از نظر تاریخچه پرورش قارچ در هاله ای از ابهام به سر برده. آزتکها از قارچها به عنوان مواد توهم زا در فالگیری استفاده میکردند وقارچ را گوشت خدا می نامید ند. ولی بدون شک معلوم شده است که قارچ شی-ای تا که در ژاپن وقارچ برنج در چین تقریبآ از دو هزار سال قبل با ساده ترین روش والهام از طبیعت بر روی چوب درختان کشت میشده است و تکنولوژی روش کاشت این قارچها جزو هنرهای خیلی قدیمی و محرمانه این سرزمینها بوده است. فقط تاریخ مشخص در پرورش قارچ دکمه ای بدست آمده است که طبق آن کاشت این قارچ در حدود 700 سال قبل از میلاد در حومه پاریس بوسیله یک باغبان ناشناس فرانسوی صورت گرفت.کشت قارچ در گلخانه ها برای اولین بار در حدود سال 1754 در سوئد ابداع شد و سپس به انگلستان و سایر نقاط اروپا گسترش یافت. در سال 1910 در ایالات متحده آمریکا سالنهای استاندارد پرورش قارچ ساخته شد.توسعه تجربه تکنولوژی از یک سو و یاری جستن از دانشمندان از سوی دیگر زمینه بوجود آمدن ایزوله های خالص در نهایت تهیه بذرخالص- امکان تولید صنعتی قارچ را در سطح وسیع فراهم آورد. و در انستیتو پاستور فرانسه روشهای علمی کشت و جوانه زدن اسپور و تولید آسان در شرایط تبدیل ابداع نمودند و تا سال 1905 به صورت یک راز در اختیار انستیتو پاستور باقی ماند.سیند ن: در سال 1932 تهیه بذر قارچ روی غلات را ابداع کرد و سبب تحویل انقلاب صنعتی در تهیه کمپوست مصنوعی برای صنعت پرورش قارچهای خوراکی را بوجود آورد.در طی بیست سال گذشته به دلیل ماشینی شدن تکنولوژی پرورش قارچ و انجام تحقیقات بنیادی بسیاری از مسائل و مشکلات تئلید صنعتی حل شده و مسائل علمی مختلف مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است تا حداکثر تولید محصول در واحد سطح به دست آید.نکته جالب: پرورش قارچ تروفل بر روی نهالهای جان درخت بلوط صورت میگیرد. که این بستر کاشت درخت بلوط را قبل از کاشت با قارچ تروفل آلوده کرده و سپس به مدت 2تا 3سال در گلخانه به طور موقت کشت میشوند.
پروتیین:
میزان پروتیین قارچهای خوراکی از حداقل 8/1 تا 9/5 درصد وزن تر قارچ گزارش شده است. بهترین عوامل موثر در میزان پروتیین قارچ عبارتند از:گونه فسوار قارچ- شرایط زراعی اندام مورد آزمایش مرحله رشدی قارچ میزان آب موجود در بافت چرخه بار دهی و فاصله زمانی بین زمان برداشت و زمان اندازه گیری پروتیین در مقایسه با سایر غذا ها، پروتیین قارچ تازه در حدود 2 برابر پروتیین اغلب سبزیجات( به استثنا نخود سبز و کلم) و حبوبات(نخود لوبیا عدس) است.اما قارچ خوراکی از لحاظ پروتیین نسبت به منابع پروتیینی استاندارد مانند گوشت(14-20 درصد) ماهی (20-15 درصد) تخم مرغ(13درصد) پنیر(25درصد) در درجه دوم اهمیت قرار دارند.
قابلیت هضم پروتیین قارچ خوراکی عامل بسیار مهم در تعیین ارزش غذایی آن میباشد. در حدود 71% تا 90% پروتیین قارچ قابل هضم است که این مقدار تا حدودی کمتر از میزان هضم پروتیین گوشت (99%) است.

137 ص
تاریخچه شرکت تولیدی رضا نخ مشهد (سهامی خاص )
این کارخانه در سال 1360 توسط برخی از افراد صنف تریکو کشباف مشهد تاسیس گردیده است.
ودرتاریخ 2/12/1360دراداره ثبت شرکتهای مشهد به شماره 2438 ثبت گردیده است .
پس از مطالعات وبررسی های کارشناسی وموافقت وزارت صنایع و معادن استان موفق به اخذ پروانه بهره برداری به شماره 354672به تاریخ 8/9/1361گردیده است.ماشین آلات این کارخانه از معتبرترین کمپانی های اروپائی خریداری ودر سال 1368نصب و راه اندازی گردیده ودر3شیفت کاری تا به اکنون به فعالیت ادامه می دهد .
مشخصات کلی کارخانه :
سرمایه ثبت شده : 5904000000 ریال
سهامداران: سهامداران وسرمایه گذاران این واحد تولیدی حدود 1200 نفر میباشد که عمدتااز اعضاء صنف تولیدکنندگان استان خراسان بوده ومصرف کننده تولیدات این واحد میباشند که به منظور تامین مواد اولیه مصرفی و مورد نیاز در سال 1360 اقدام به احداث این شرکت نموده اند.
این شرکت در حال حاضر دارای واحدهای تولیدی :
1)تاپس کنی (تولید تو به تاپس ) به ظرفیت 2400 تن درسال
2)ریسندگی به ظرفیت 2600 تن در سال
3) رنگرزی نخ اکریلیک به ظرفیت 190 تن در سال
نمای فیزیکی کارخانه:
مساحت زمین کارخانه: 46000 متر مربع
زیر بنای قسمت تولید کارخانه:5200 متر مربع
زیر بنای سطح کارخانه: 19000 متر مربع
ماشین الات تولیدی وغیر تولیدی :63 دستگاه
مواد اولیه مورد نیاز: تاپس اکریلیک هایبالک
منابع تهیه مواد اولیه: الف)شرکت پلی اکریل ایران ب)واردات از کشورهای ترکیه ،ایتالیا،اسپانیا ،مکزیک ،آفریقای جنوبی محصولات تولیدی: انواع نخ های اکریلیک هایبالک(پفکی)که جهت بافت انواع تریکو مورد استفاده قرار میگیرد .
نحوه توزیع محصولات : تولیدات شرکت طبق اساس نامه بین کلیه سهامداران که خود تولید کننده انواع تریکو میباشند توزیع میگردد.
طرح توسعه : افزایش ظرفیت تولید به 2400 تن در سال
زمان بهره برداری طرح توسعه: نیمه دوم سال 1376
تعداد کارکنان شاغل: 219 نفر
فرآیند تولید محصولات : تولید نخ 24/2 هایبالک
شرح عملیات : مواداکریلیک به شکل توtowتوسط ماشین های توبریکروری بریکر تبدیل به فیتیله یا تاپس گردیده که پس از طی پاسا ژهای اول،دوم و سوم و اعمال کشش های مورد نیاز و تبدیل الیاف به الیافی هم محور و موازی و نهایتا با عبور از ماشین فینیشر با تقلیل وزن خطی این الیاف به نیمچه نخ تبدیل میگردد که این فرآورده به ماشینهای رینگ هدایت ونخ با نمره نخ مورد نظر روی ماسوره ها قرارمیگیرد سپس توسط ماشین اتوکنر به شکل دوک وتوسط ماشین های لاکنی ( Assembly winder) به نخ چند لا تبدیل گشته وبا اعمال تاب توسط ماشین های (Two four one )نخ از نظر ریسندگی به مرحله پایانی خود میرسد که با اعمال فرایند هایبالک وسپس رنگرزی توسط ماشین ها یبالک مداوم (Esprovolfile) کلاف کنی و رنگرزی گردیده و با کنترل نهایی محصول و اطمینان از کیفیت عالی محصولات تولیدی جهت مصرف وارد بازار میگردد.
نمای کلی دستگاه های کارخانه رضا نخ :
یک عدد دستگاه توبریکر : کار اصلی آن کشش وبرش فیلا منتهای ممتد(الیاف با طول نا محدود) که الیافی که نهایتا کوتاه می شوند به صورت دسته ای متشکل از تعداد زیادی الیاف با طول بلند بوده اند که به آن Tow گفته میشود مهمترین کار دستگاه برش الیاف بلند توسط کشش آن می باشد در واقع تبدیل TowبهTaps است دستگاه توبریکر محصول کمپانی cognetexکشورایتالیا سال سا خت 1997می باشد توان موتور دستگاه توبریکر Rpm1475می باشد
یک عدد دستگا ه ری بریکر یا پاسا ژجدید (برش مجدد):فتیله خروجی دستگاه تو بریکو پشت دستگاه پاساژ جدید قرارمی گیرد وظایف آن مخلوط کردن.موازی کردن و تقلیل وزن خطی الیاف می باشد وهمچنین تولید تا پس والیافی که هنوز طول آنها برش نخورده واز حد معمول دارای طول بیشتری باشند در این دستگاه برش می خورند و کوتاهتر می شوند (حدودآ 2% الیاف این شرایط را دارند و کوتاهتر می شوند)
دو سری دستگا ه پا سا ژ 1و2و3: کار این قسمت موازی کردن.مخلوط کردن و تقلیل وزن خطی و یکنواخت نمودن الیاف و تولید فتیله می باشد. این دستگاهها محصول کشور ایتالیا سال ساخت 1977 می باشد. بروی پاسا ژها عمل روغن کاری و شانه زدن الیاف نیز برای تولید فتیله یکنواخت نیز انجام می گیرد.
دو عدد دستگاه Finisherفینیشر: تبدیل فتیله تولیدی پاساژ 3. به فتیله ای نازکتر به نام نیمچه نخ را بر عهده دارد این دستگاه علاوه بر این کار با نازک کردن فتیله تحت کشش و مالش تولید نیمچه نخ می نماید تا با این کار نیمچه نخ تولیدی استقا مت کافی را در قسمت رینگ داشته باشد .در هر دستگاه finisher16 هد وجود دارد که هر هد دو نیمچه نخ تولید می کند در نتیجه 32 رشته نخ تولید می شود در این ماشین فتیله پس از باز شدن از روی بانکه از روی کریل ها جهت هدایت فتیله عبور کرده بروی دستگاه قرار میگیرد.پس از تولید نیمچه نخ بسته های نیمچه نخ در پشت ماشین قرار می گیرد.این دستگاه محصول کمپانی سانت اندرا سال ساخت 1984می باشد.
19 عدد دستگاه ماشین رینگ:
کار اصلی آن تبدیل نیمچه نخ به نخ می باشد از طریق ایجاد کشش.تاب وپیچش که بروی نیمچه نخ اعمال می شود.در این ماشین محل قرار گرفتن ماسوره اپسیند ل نا م دارد که ماسوره بروی آن قار می گیرد .بسته های نیمچه نخ در بالای این ماشین قرار دارد که پس از بازشدن و عبور از کریلها و پس از وارد شدن به منطقه کشش که از نوع تفنگی سه به سه می باشد اپرون و دم خوکی و شیطانک گذشته بروی ماسوره پیچیده میشود تعداد چشمه ها در رینگ ها با عینکی کوچک 456 عددو در رینگ ها باعینکی بزرگ 348 است.این دستگاهها محصول کمپانی zinser آلمان می باشد که سال ساخت 15 عدد از آنها 1984و4 عدد از آنها در سال 1997 ساخته شده است .
اتوکنر:بعدازماشین رینگ ماسوره ها بروی جاماسوره ای در ماشین اتوکنر قرارمی گیرد که این ماشین وظیفه دارد تا بسته نخ بزرگتر را تولید کند یعنی انتقال نخ را از ماسوره به دوک بعهده دارد که در این بین بوسیله دستگاه اوستر ایرادات نخ نیز گرفته می شود.دو نوع اتوکنر جدیدو قدیم وجود دارد که یک دستگاه جدیدو4 دستگاه قدیم می باشند که تعداد چشمه های هر اتوکنر یک عدد دستگاه238 می باشدو4دستگاه 138 می باشد اوستر پس از دریافت نا یکنواختی نخ آن را قطع می کند با رفع مشکل آن ادامه کار دنبال می شود در هر جا ماسوره ای 6 عدد ماسوره قرار می گیرد این ماشین اتو کنر از نوع 238 محصول کمپانی schlafhorst کشور آلمان سال ساخت 1997 می باشد و نوع قدیمی آن 138 محصول همان کمپانی در سال 1984 می باشد.
دولاکنی:دوک ها پس از این مرحله وارد ماشین دولاکنی می شوند وظیفه آن دولا نمودن نخ یک لا را بر عهده دارد وتعداد آن 4دستگاه قدیم و 1 دستگاه جدید می باشد که4 دستگاه قدیم محصول کمپانی mettler کشور سوئیس سال ساخت 1983 می باشد یک دستگاه محصول کمپانی ssm محصول کشور سوئیس می باشد سال ساخت 1997 می باشد.
دولا تاب: پس از دستگاه دولاکنی دستگاه دولاتاب قرار دارد که تعدادش 9 عدد می باشد جهت ایجاد استحکام و همچنین یکنواختی در نخ نهایی نخ دولا شده به هم تابیده می شود. این ماشین محصول کمپانیAllma کشور المان سال ساخت 1984 می باشد. این ماشین در هر ردیف 64 دوک عمل دولا تابی بروی آن انجام می شود.
کلافکنی :نخ دولاتاب شده دور دوک در قسمت کلافکنی به کلاف تبدیل می شود .این ماشین محصول کمپانی croonlucke سال ساخت 1984 می باشد که تعدادش 6 عدد است. پس از آنکه الیاف بصورت کلاف در آمدند دو دسته تقسیم می شوند یا وارد قسمت رنگرزی شده ودر دیگهای رنگرزی عمل رنگرزی بروی آن انجام می گیرد. این عمل توسط دیگهای محصول کمپانی thies ساخت کشور آلمان سال ساخت 1985 انجام می گیرد. این دیگها دارای حجم 12650 لیتر می باشد. پس از عمل رنگرزی در خشک کن قرار می گیرد وبه قسمت خشکن انتقال یافته ودر اتاقهای خشک کن قرار می گیرند و سپس ماشین دوک پیچی metter ساخت کشور سوئیس سال ساخت 1984 کلافها را مجداد پس از رنگرزی بصورت دوک در می آورد ویا الیافی که بصورت کلاف در آمده اند وارد اتاقهای بخار شده ودر آنجا عمل هایبالک کردن انجام می شود درصد جمع شد گی افزایش می یابد وسپس آن کلافها نیز پس بخاردهی توسط دستگاه دوک پیچی مجددا بصورت دوک در می آیند.
فهرست مطالب »
تاریخچه .............................................................................................................. 4
فرآیند تولید محصولات ..................................................................................... 5
نمای شماتیک ماشین آلات ................................................................................ 8
مواد اولیه............................................................................................................ 9
مفاهیم علمی (1) نخ های هایبالک................................................................... 13
تبدیل تو به تاپس به روش برش ...................................................................... 14
دستگاه توبریکر ................................................................................................. 21
کاتالوگ ماشین توبریکر ..................................................................................23
مفاهیم علمی (2) (کشش) .................................................................................26
حدریسندگی ....................................................................................................29
تمرینات ............................................................................................................31
محاسبات ماشین توبریکر ..................................................................................31
دستگاه ری بریکر (برش مجدد) ......................................................................38
چراغها و کلیدهای ری بریکر .........................................................................39
تمرینات ........................................................................................................... 40
کاتالوگ دستگاه ری بریکر .............................................................................41
محاسبات ماشین ری بریکر...............................................................................41
مفاهیم علمی 3 .................................................................................................43
ماشین پاساژ (گیل باکس) ................................................................................47
پوشش شانه های گیل باکس ...........................................................................49
سیستمهای اتولولر.............................................................................................54
محاسبات پاساژها .............................................................................................56
دستگاه فینیشرfinisher ....................................................................................59
روشهای کشش در فینیشر..................................................................................61
کیفیت نیمچه نخ .............................................................................................64
کاتالوگ ماشین فینیشر....................................................................................66
تمرینات ...........................................................................................................68
جداول مربوط به ریسندگی ..........................................................................71
ماشین رینگ .......................................................................................................75
روشهای کشش در ماشین رینگ ........................................................................79
کشش منطقه ای و کشش کل ............................................................................83
تاب نخ ...............................................................................................................86
قسمتهای تشکیل دهنده مکانیزم تاب نخ در ماشین رینگ..................................88
آنالیز مکانیکی تاب دادن و پیچیدن نخ در ماشین رینگ...................................96
ساختمان بوبین نخ .............................................................................................102
تنظیم کننده سرعت رینگ ................................................................................109
کار بادامک ها در رینگ ...................................................................................112
مراحل تولید ریسندگی فا ستونی .....................................................................115
محاسبات ماشین رینگ ...................................................................................... 118
تمرینات .............................................................................................................119
روش ریسندگی و تابیدن ..................................................................................121
کیفیت نخ، درجه بندی آن و ضایعات ریسندگی .............................................128
نتیجه گیری ، انتقادات و پیشنهادات .................................................................132